Dla Piny. Twórcy niniejszego filmu
Pina Bausch 2009
Wkrótce znów nadejdzie wiosna.
Wykiełkuje trawa.
Następnie przyjdzie lato,
wysoka trawa,
słońce.
Potem jesień,
liście opadną.
A na końcu...
zima.
Wiosna.
Lato.
Jesień.
Zima!
Bywa, że człowiekowi,
całkowicie brakuje słów.
Jest w stanie tylko coś pokazać.
Słowa niekiedy nie potrafią więcej
jak tylko przywodzić na myśl rzecz.
W takim momencie sprawdza się taniec.
Poznanie Piny było jak odnalezienie języka.
Przedtem nie wiedziałam jak mówić.
Ona dała mi sposób wyrażenia siebie.
Słownictwo.
Gdy zaczynałam, byłam nieśmiała.
Nadal jestem.
Po wielu miesiącach prób,
wezwała mnie i powiedziała:
"Musisz być bardziej szalona."
To był jedyny komentarz w ciągu 20 lat.
Pina była malarką.
Stale stawiała nam wyzwania.
W ten sposób staliśmy się paletą barw,
którą wypełniała swoje obrazy.
Mówiła na przykład by pokazać
"księżyc".
Opisywałem świat moim ciałem,
w taki sposób by ona go poczuła i zobaczyła.
Tańczyłam w przedstawieniu "Café Müller".
Wszyscy mieliśmy zamknięte oczy.
Przy drugim razie,
nie mogłam w sobie odnaleźć tego uczucia,
które było dla mnie tak ważne.
I nagle zauważyłam
jak wielka zachodzi zmiana,
za zamkniętymi powiekami,
gdy się patrzy nie w dół, a na wprost.
Różnica była diametralna!
Natychmiast poczułam, że jest tak, jak powinno.
Niewiarygodne, jaki to ważny szczegół.
Liczą się najdrobniejsze detale.
To wszystko stanowi język,
który można się nauczyć odczytywać.
Opracowaliśmy ten układ
w dwa tygodnie, co nie, Dominique?
Poszło migiem!
Idea zmaterializowała się
od samego stołu i krzeseł.
Cała Pina! Pamiętam.
Nalegała by jakoś wypełnić ten pokój.
Nagle… krzesła! Dokładnie.
A potem, bum! Rolf zaczął je przestawiać,
I tak stały się integralną częścią układu.
Przepiękne!
1,2,3,4,5,6,7,8,9,10. Szukam!
Kazuo Ohno również nas niedawno opuścił.
Wyobrażam sobie jego i Pinę tam na górze
jak tańczą razem...
skacząc z chmurki na chmurkę.
Pina miała ogromnie przenikliwe oczy!
Nikt mnie nigdy tak nie przewiercał wzrokiem.
Wszystko, czym próbowałem lub udawałem być,
topniało pod jej spojrzeniem.
Zamiast tego, widziała wszystko,
czego się obawiałem,
bo było dla mnie jeszcze nieznane.
Kim była Pina?
Łączyła w sobie delikatność i siłę.
Była w stanie
nieustannie słuchać i patrzeć,
przekraczała własne ograniczenia.
Wyobrażam ją sobie jako dom
ze strychem pełnym skarbów.
Pina nie miała tego tańczyć.
Ciągle zapominałaś swoje kroki.
Powiedzieliśmy, że musi zatańczyć!
Dołączyła bo zapominałaś kroków.
Żeby mi pokazywała? Przesadzasz.
Tak było!
Chciałam, żeby to tańczyła. To było dla mnie ważne.
Tylko tak ludzie mogli ją obejrzeć na scenie.
Z początku nie miałam chęci tańczyć “Cafe Müller”.
Gdy Pina poprosiła bym nauczyła się jej partii,
zgodziłam się.
Ale nigdy do końca jej nie opanowałam.
Chciałam by to ona ją zawsze tańczyła.
Często ją oglądałam w “Cafe Müller”.
Chciałam odczuć to, co ona.
Poruszała się jak gdyby miała dziurę w brzuchu,
jakby chodziła w zaświatach.
Dziś, gdy występuję na scenie,
próbuję wyobrazić sobie Pinę,
jej trud,
a zarazem jej siłę
oraz jej samotność.
Ile razy
tańczyłam “Café Müller” z Piną?
Ogladąłam jej włosy, plecy, ramiona…
Z zamkniętymi oczyma wiedziałam,
że wyczuwa nas wszystkich.
Ona wszystko widziała,
nawet przez zamkniętyme powieki.
Tańczyłyśmy i śmiałyśmy się cały czas.
Zawsze razem.
Do czwartej nad ranem,
obmyślałyśmy co będzie następnego dnia.
Tak powstał zespół.
Spotykaliśmy się na dworcu Barmen
każdego ranka
na kawę i bułeczkę
i omawialiśmy pracę na dany dzień.
"Pracuję z aniołami. "Jesteś pięknym aniołem. "
Pracując z Piną człowiek czuł się nadludzko.
Fajnie było,
być starszą tancerką u Piny.
Za młodu też było dobrze.
Miałam 24 lata, gdy przyjechałam do Wuppertalu.
Ale po czterdziestce, jeszcze bardziej
zachwycały mnie przestrzeń i potencjał.
Oczy Piny obracały wszystko, co robiliśmy,
w coś jeszcze piękniejszego.
Mogłam być stara i czuć radość dziecka.
Po fatalnej próbie do “Ifigenii”
Pina nie powiedziała mi złego słowa.
Dopiero przed samym przedstawieniem,
podeszła i rzuciła: "Lützchen, bądź dobry!"
A ja odpowiedziałem jak zawsze:
"Pinchen, patrz i podziwiaj!"
Odeszła i przy drzwiach odwróciła się, dodając:
"Pamiętaj, musisz mnie przerazić!"
W tym momencie pojąłem.
To było bardziej do rzeczy niż godziny gadania.
Pina była zachwycająca, gdy na nas patrzyła.
W czasie prób często zerkałam na nią, gdy siedziała za stołem i patrzyła.
Przeżywała każdą chwilę z tancerzami.
Czasem jak małe dziecko, przepełnione wszystkimi uczuciami, które nami targały.
Często myślałam sobie: "Pina siedziała za tym stołem,
i ogladała mnie przez 22 lata. "
To dłużej niż moi rodzice mnie oglądali.
Dołączywszy do zespołu, nie miałam jeszcze obycia
ze sposobem pracy Piny.
Ona nic nie wyjaśniała.
Czułam się zagubiona.
Póki nie zdałam sobie sprawy,
że muszę się sama wyciągać za włosy.
To jest cielęcina!
Czym jest szczerość?
To nasza powinność,
nawet gdy tańczymy.
Pina nauczyła nas bronić tego, co robimy,
każdego gestu,
każdego kroku i ruchu.
Pina zawsze chciała wydobyć
to co najlepsze w każdym tancerzu.
Raz powiedziała mi,
"Twoja kruchość jest twoją siłą!"
Do “Pełni księżyca”
zażądała gestu, oddającego radość,
przyjemność z poruszania się.
To mnie naprawdę zainspirowało.
Z ruchu, który zaprezentowałem,
stworzyła całą scenę.
Zawsze chowałam sie w kącie
albo za kimś,
gdy mówiła uwagi.
Może dlatego, że czułam przed nią ogromny respekt.
Raz mnie zaczepiła.
I smutnym głosem spytała:
"Ditto, czemu sie mnie tak boisz?"
"Przecież nic nie zrobiłam."
Miała rację.
Stopniowo wyzbyłam się nieśmiałości.
Czasem mówiła na przykład:
"Szukaj dalej!"
Tylko tyle.
Znaczyło, że trzeba szukać dalej,
nie wiedząc gdzie,
ani czy jest się na właściwej ścieżce.
Pino, wciąż nie widuję cię w snach!
Proszę, nawiedź moje sny.
Dowiedziałem się nowin od Daphnis,
która stale o tobie śni.
To nie to samo.
Miło by było, gdybyś się pokazała.
Czekam na ciebie, Pino.
Pina tak szybko nas opuściła,
tak niespodziewanie.
Myślę, że na końcu
zostawiła za sobą wszystko
i była wolna.
Dlatego chciałam jej dać
tę chwilę lekkości,
to poczucie nieważkości.
Jestem młoda.
Moje uszy słyszą obietnicę.
Mój umysł jest potęgą.
Moje oczy widzą marzenia.
Moje myśli mkną wysoko.
Moje ciało jest silne.
Jako córka Dominika i Malou,
byłam pierwszym dzieckiem w zespole.
Dorastałam w teatrze.
Życie bez Piny?
Nie znam takiego.
Gdy przyjechałem jako nowy do Wuppertalu
zagubiony w nowej rzeczywistości,
powiedziała po prostu...
"Tańcz z miłości."
Wszystkie jej dzieła opowiadały o miłości i bólu.
Pięknie, smutku i samotności.
Gdy miałam romans z hipopotamem,
miałam 28 lat.
Utożsamiałam ją z tym słodkim kolosem.
Usiłowałam ją zrozumieć.
Dlaczego musiała bez przerwy pracować.
Stale, bezustannie pracować.
Dla Piny,
żywioły były ogromnie ważne.
Piach, ziemia,
kamienie, woda...
Nawet góry lodowe i skały pojawiały się na scenie.
Gdy tańczyliśmy, stawały się przeszkodą.
Musieliśmy je obejść lub pokonać,
lub wspiąć się na nie.
Sposób pracy Piny pozwalał nam odczuwać smutek,
gniew, łzy, śmiech, krzyk...
Mogliśmy wydobyć wszystkie namiętności.
Jak gdyby Pina ukrywała się w każdym z nas.
Albo odwrotnie, jakbyśmy to my
byli częścią niej.
Pina była radykalnym poszukiwaczem.
Zaglądała głęboko w nasze dusze.
Stale pytała nas o jedno:
Do czego tęsknimy?
Skąd bierze się ta tęsknota?
Tańczcie, bez tańca jesteśmy zgubieni.